काठमाडौं – मध्यपूर्वमा बढेको तनाव केही समयका लागि कम हुने संकेत देखिएपछि विश्वव्यापी तेलको मूल्यमा तीव्र गिरावट आएको छ। अमेरिका र इरानबीच स्ट्रेट अफ हर्मुज पुनः खोल्ने सर्तमा दुई हप्ताका लागि युद्धविराम गर्ने सहमति बनेपछि ऊर्जा बजारमा राहत देखिएको हो।
विश्व बजारमा बेन्चमार्क ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य करिब १५.९ प्रतिशतले घटेर प्रति ब्यारेल ९२.३० डलरमा झरेको छ। त्यस्तै अमेरिकामा कारोबार हुने कच्चा तेलको मूल्य करिब १६.५ प्रतिशतले घटेर ९३.८० डलरमा पुगेको छ। यद्यपि यो मूल्य द्वन्द्व सुरु हुनुअघि फेब्रुअरी २८ मा रहेको करिब ७० डलर प्रतिव्यारेलको तुलनामा अझै उच्च रहेको बताइएको छ।
यसअघि अमेरिका र इजरायलको हवाई आक्रमणको बदला स्वरूप इरानले हर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै आवतजावत गर्ने जहाजहरूमा आक्रमण गर्न सक्ने चेतावनी दिएपछि मध्यपूर्वबाट हुने तेल र ग्यास आपूर्तिमा अवरोधको जोखिम बढेको थियो। त्यसका कारण अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा मूल्य तीव्र रूपमा बढेको थियो।
युद्धविरामको संकेतसँगै एशिया–प्रशान्त क्षेत्रका शेयर बजारहरूमा पनि सकारात्मक प्रभाव देखिएको छ। बुधबार बिहानको कारोबारमा जापानको निक्केई २२५ करिब ४.५ प्रतिशतले बढेको छ भने दक्षिण कोरियाको कोस्पी सूचकांक ५.५ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।
अमेरिकी नेता डोनाल्ड ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत इरानले हर्मुज जलडमरूमध्य सुरक्षित रूपमा खोल्न सहमत भए दुई हप्तासम्म इरानमाथि हुने बमबारी तथा आक्रमण स्थगित गर्न तयार रहेको बताएका थिए।
यसैबीच इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले पनि इरानविरुद्धका आक्रमण रोकिने अवस्था बनेमा तेहरान युद्धविराममा सहमत हुन सक्ने संकेत दिएका छन्। साथै हर्मुज जलडमरूमध्यबाट जहाजहरूको सुरक्षित आवतजावत सम्भव हुने पनि उनले बताएका छन्।
बजार अनुसन्धान संस्था अल्फासेन्स का विश्लेषक जेभियर स्मिथका अनुसार द्वन्द्व चर्किएर ऊर्जा मूल्य अझै बढ्दा विश्व अर्थतन्त्रमा नकारात्मक प्रभाव पर्ने भएकाले प्रमुख पक्षहरू सावधानीपूर्वक अघि बढ्ने सम्भावना छ।
खाडी क्षेत्रको ऊर्जा स्रोतमा धेरै निर्भर रहेका एशियाली मुलुकहरू युद्धको आर्थिक प्रभावबाट विशेष रूपमा प्रभावित भएका छन्। आफ्नो करिब ९८ प्रतिशत तेल मध्यपूर्वबाट आयात गर्ने फिलिपिन्सले पेट्रोलको मूल्य दोब्बरभन्दा बढी बढेपछि मार्च २४ मा राष्ट्रिय ऊर्जा संकटकाल घोषणा गरेको थियो।
त्यस्तै जेट इन्धनको मूल्य बढेपछि एशियाका धेरै विमान कम्पनीहरूले हवाई भाडा वृद्धि गर्नुका साथै केही उडान कटौती गर्ने निर्णय समेत गरेका छन्।
