काठमाडौँ – काठमाडौँ महानगरपालिकाले खाद्य स्वच्छता र पोषण सुधारका लागि विद्यालय तथा अस्पताल क्यान्टिनहरूमा अनुगमन र क्षमता विकास कार्यक्रम एकसाथ अघि बढाएको छ । महानगरपालिका र खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागको संयुक्त टोलीले सामुदायिक विद्यालय र अस्पताल क्यान्टिनमा नियमित निरीक्षण गर्दै सुधारका सिफारिसहरू दिँदै आएको छ ।
अहिलेसम्म पशुपति मित्र माध्यमिक विद्यालय चावहिल (जानकी किचेन), श्रम राष्ट्रिय माध्यमिक विद्यालय कुमारीगाल, शिवपुरी माध्यमिक विद्यालय महाराजगञ्ज (नमो फुड कोड), रत्नराज्य स्कुल वानेश्वर, के.एम.सी. हस्पिटल सिनामंगल (ग्रीन बड्स बेकरी क्याफे), र भरोसा अस्पताल वानेश्वर (सुदूरपश्चिम भोजनालय एण्ड खाजा घर) लगायतका क्यान्टिनमा अनुगमन गरिएको छ ।
अनुगमनका क्रममा क्यान्टिनमा देखिएका सामान्य समस्याहरूमा खाद्यवस्तु नछोप्नु, भण्डारण अव्यवस्थित हुनु, सरसफाइमा लापर्वाही, तयारी खाना र भाँडा एउटै ठाउँमा राख्नु, आगो सुरक्षा उपकरणको अनुपयोग आदि समावेश छन्। खाद्य निरीक्षक दृष्टि ढकालका अनुसार कतिपय क्यान्टिनमा फ्राइड तेलको टीपिएम भ्यालु मापदण्ड विपरीत समेत भेटिएको छ । अखाद्य वस्तु भेटिएमा त्यसलाई सम्बन्धित व्यक्तिको रोहवरमा नष्ट गर्ने व्यवस्था गरिएको छ ।
महानगरपालिकाले बालबालिकाको स्वास्थ्य, पोषण र दिवा खाजा कार्यक्रमको गुणस्तर सुधार गर्न ४५ जना विद्यालय नर्स र २३ मिल नर्सलाई खाद्य स्वच्छता तथा पोषण सम्बन्धी तालिम दिइसकेको छ । फुड टेक्नोलोजिष्ट भारती अधिकारीका अनुसार तालिमका विषयहरूमा सुरक्षित खाना ह्यान्डलिङ, खाद्यजन्य रोग जोखिम, पोषणयुक्त दिवा खाजा व्यवस्थापन र स्कूल नर्सको भूमिका समावेश थिए ।
नेपाल सरकारले प्रारम्भिक बाल विकासदेखि कक्षा ५ सम्म (आ.व. २०७७/०७८) र कक्षा ६ सम्म (आ.व. २०७९/८०) दिवा खाजा कार्यक्रम सञ्चालन गरेको छ भने काठमाडौँ महानगरपालिकाले कक्षा १० सम्मका विद्यार्थीलाई दिवा खाजा उपलब्ध गराउने व्यवस्था गरेको छ । हाल ३४ वटा विद्यालयमा मिल नर्सको व्यवस्था गरिएको छ ।
विश्लेषणात्मक दृष्टिले, महानगरपालिकाको यो पहलले केवल अनुगमनमा मात्र सीमित नहुने, तर क्षमता विकास र तालिममार्फत दीर्घकालीन खाद्य सुरक्षा र पोषण सुधारमा ठोस योगदान पुर्याउने लक्ष्य राखेको देखिन्छ ।
