काठमाडौं – वर्षायाम सुरु हुनुअघि नै देशका विभिन्न क्षेत्रमा प्राकृतिक जोखिम र पूर्वाधार निर्माणका कामले सडक सञ्जाल प्रभावित हुन थालेका छन् । यही क्रममा काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला अन्तर्गत पर्ने खुर्कोट–नेपालथोक–कटुन्जेबेँसी हुँदै सिन्धुली जोड्ने सडक तथा हुम्ला जिल्लाको हिल्सा–सिमकोट सडक खण्ड अवरुद्ध भएपछि यात्रु आवागमनदेखि आपूर्ति व्यवस्थासम्म प्रत्यक्ष असर देखिन थालेको छ ।
बीपी राजमार्गमा बाढीको जोखिम, यात्रा अनिश्चित
बीपी राजमार्ग अन्तर्गत पर्ने खुर्कोट–नेपालथोक–कटुन्जेबेँसी सडक खण्डमा सम्भावित बाढीको जोखिम बढेपछि आज साँझ ७ बजेसम्म सम्पूर्ण सवारी साधन सञ्चालनमा रोक लगाइएको नेपाल प्रहरीले जनाएको छ ।
वैशाख २१ गतेदेखि लगातार वर्षा र खोलामा पानीको सतह बढ्न थालेपछि उक्त क्षेत्रमा सडक कटान, पहिरो र आकस्मिक बाढीको खतरा बढेको हो । प्रहरीका अनुसार सडकका विभिन्न स्थानमा पटक–पटक अवरोध सिर्जना भइरहेकाले यात्रु सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राख्दै यातायात बन्द गरिएको हो ।
बीपी राजमार्ग पूर्वी नेपाललाई राजधानीसँग जोड्ने सबैभन्दा छोटो र व्यस्त मार्गमध्ये एक मानिन्छ । विशेषगरी सिन्धुली, उदयपुर, धनुषा, सिराहा, सप्तरी लगायत जिल्लाबाट काठमाडौं आउने यात्रु तथा मालवाहक सवारी यही मार्ग प्रयोग गर्छन् । यही कारण यो सडक बन्द हुँदा यात्रु मात्र होइन, दैनिक उपभोग्य वस्तु ढुवानी, तरकारी आपूर्ति तथा व्यापारिक गतिविधिमा समेत असर पर्न थालेको छ ।
कमजोर भूगोल र पुरानो समस्या
बीपी राजमार्गको खुर्कोट–नेपालथोक क्षेत्र विगतदेखि नै बाढी र पहिरोको उच्च जोखिमयुक्त क्षेत्रका रूपमा चिनिन्छ । सडक विस्तार, नदी कटान र कमजोर भू–संरचनाका कारण सामान्य वर्षामै सडक अवरुद्ध हुने समस्या दोहोरिँदै आएको छ ।
हुम्लामा सडक विस्तारकै कारण यातायात ठप्प
उता कर्णालीको दुर्गम जिल्ला हुम्लामा भने विकास निर्माणकै कामले यातायात प्रभावित बनेको छ । जिल्लाको नाम्खा गाउँपालिका–२ च्यादुक क्षेत्रमा सडक विस्तारको काम भइरहेका कारण हिल्सा–सिमकोट सडक खण्ड पूर्ण रूपमा बन्द गरिएको छ ।
प्रहरीका अनुसार च्यादुक होटलदेखि च्याछरासम्म सडक खन्ने क्रममा माथिबाट ढुङ्गा र माटो खस्ने जोखिम बढेकाले यही जेठ २ गतेसम्म सवारी सञ्चालन रोकिएको हो ।
हिल्सा–सिमकोट सडक चीनसँगको सीमा नाका हिल्सालाई जिल्ला सदरमुकाम सिमकोटसँग जोड्ने रणनीतिक सडक हो । यो सडक अवरुद्ध हुँदा स्थानीय बासिन्दा, खाद्यान्न ढुवानी, निर्माण सामग्री आपूर्ति तथा सीमा व्यापार प्रभावित हुने देखिएको छ ।
विकास र जोखिम व्यवस्थापनबीच चुनौती
नेपालमा सडक निर्माण र विस्तारलाई तीव्रता दिइए पनि जोखिम मूल्यांकन र पूर्वतयारी कमजोर हुँदा यस्ता समस्या दोहोरिने गरेका छन् । विशेषगरी पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा सडक विस्तार गर्दा भूगर्भीय अध्ययन, पानी निकास प्रणाली र पहिरो नियन्त्रण संरचनामा पर्याप्त ध्यान नदिँदा निर्माणकै क्रममा सडक बन्द गर्नुपर्ने अवस्था आउने गरेको छ ।
त्यस्तै, वर्षायाम सुरु हुनासाथ राजमार्ग अवरुद्ध हुने क्रमले नेपालको यातायात पूर्वाधार अझै पनि मौसम–निर्भर रहेको स्पष्ट देखाउँछ । वैकल्पिक मार्गको अभाव, कमजोर मर्मत प्रणाली र ढिलो प्रतिक्रिया प्रणालीले समस्या थप जटिल बनाउने गरेको छ ।
यात्रुहरूलाई सतर्कता अपनाउन आग्रह
प्रहरी र स्थानीय प्रशासनले अत्यावश्यक बाहेक लामो दूरीको यात्रा नगर्न तथा यात्रा गर्नै परे वैकल्पिक मार्ग र मौसमको जानकारी लिएर मात्रै यात्रा गर्न आग्रह गरेका छन् ।
सडक अवरोध लम्बिएमा विशेषगरी कर्णाली र पूर्वी नेपालतर्फको आपूर्ति व्यवस्था, सार्वजनिक यातायात र स्थानीय व्यापारमा थप दबाब पर्ने अनुमान गरिएको छ ।
