काठमाडौं – नेपाल आयल निगमले पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यमा उल्लेख्य कटौती गरेसँगै सार्वजनिक यातायातको भाडादर दुई प्रतिशतले घटाइएको छ । यातायात व्यवस्था विभागले इन्धनको बजार मूल्यमा आएको गिरावटलाई आधार मान्दै नयाँ भाडादर लागू गर्ने निर्णय गरेको हो।
विभागका अनुसार यसअघि डिजेलको औसत मूल्य प्रतिलिटर २३५ रुपैयाँ ८३ पैसा रहेकोमा हाल घटेर १९३ रुपैयाँ ८३ पैसामा झरेपछि वैज्ञानिक भाडा प्रणालीअनुसार भाडा समायोजन गरिएको हो।
यसअघि इन्धनको मूल्य बढ्दा यात्रुवाहक तथा मालवाहक सवारीको भाडा पाँच प्रतिशतसम्म बढाइएको थियो। तर, त्यसबेला वैज्ञानिक प्रणालीअनुसार पूर्ण रूपमा भाडा समायोजन हुन नसकेकाले अहिले इन्धनको मूल्य घट्दा त्यसलाई समेत समेटेर दुई प्रतिशतले भाडा कटौती गरिएको विभागले जनाएको छ।
नयाँ व्यवस्थाअनुसार अन्तरप्रदेश सञ्चालन हुने यात्रुवाहक सार्वजनिक सवारी, पहाडी मार्गका मालवाहक सवारी तथा तराईका मालवाहक सवारीको भाडा दुई प्रतिशतले घट्नेछ। यो नयाँ भाडादर असार १८ गतेदेखि दुई वा सोभन्दा बढी प्रदेश जोड्ने राष्ट्रियस्तरका रुटमा लागू हुनेछ।
नेपालमा सार्वजनिक यातायातको भाडा निर्धारण गर्दा सञ्चालन खर्चमध्ये इन्धनको हिस्सा ३५ प्रतिशत र अन्य खर्च (लुब्रिकेन्ट, टायर, पार्टपुर्जा तथा मर्मतसम्भार) को हिस्सा ६५ प्रतिशत मानिन्छ। यही आधारमा इन्धनको मूल्यमा पाँच प्रतिशतभन्दा बढी उतारचढाव आएमा भाडा समायोजन गर्ने व्यवस्था रहेको छ।
नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासंघले पनि वैज्ञानिक भाडा प्रणालीलाई अक्षरशः कार्यान्वयन गर्न सरकारसँग आग्रह गरेको छ। महासंघका अनुसार यात्रुवाहक सवारीको भाडा घटे पनि ट्रक, कन्टेनरलगायत ढुवानी सवारीको भाडा भने तत्काल नघट्न सक्छ, किनकि इन्धनबाहेकका सञ्चालन खर्च अझै उच्च रहेको व्यवसायीहरूको भनाइ छ।
संघीय व्यवस्थाअनुसार अन्तरप्रदेश सार्वजनिक यातायातको भाडा यातायात व्यवस्था विभागले निर्धारण गर्ने भए पनि प्रदेशभित्र सञ्चालन हुने सवारीको भाडा भने सम्बन्धित प्रदेश सरकारहरूले समायोजन गर्नेछन्। यसका कारण प्रदेशअनुसार भाडादरमा केही भिन्नता देखिन सक्ने अवस्था रहेको छ।
इन्धनको मूल्यमा आएको उल्लेख्य गिरावटपछि सार्वजनिक यातायातको भाडा घटाइएकाले यात्रुलाई केही राहत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। साथै, आगामी दिनमा ढुवानी लागतमा पनि कमी आए बजारमा वस्तु तथा सेवाको मूल्यमा समेत सकारात्मक प्रभाव पर्ने विश्वास गरिएको छ।
